पुणे : वाढदिवस म्हटलं की फुलांचे गुच्छ, केक आणि भेटवस्तूंचा वर्षाव ही पारंपरिक पद्धत. मात्र, याच प्रथेपासून वेगळा विचार करत कसबा मतदारसंघाचे आमदार हेमंत रासने यांनी एक अनोखा आणि पर्यावरणपूरक उपक्रम हाती घेतला आहे. Hemant Rasane initiative आपल्या वाढदिवसानिमित्त त्यांनी नागरिकांना फुलं किंवा भेटवस्तू न देता “ई-कचरा” भेट देण्याचे आवाहन केले आहे. या उपक्रमामुळे पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देतानाच ई-कचऱ्याच्या वाढत्या समस्येकडेही लक्ष वेधले जात आहे.
Hemant Rasane initiative पुणे शहरासह जगभरात ई-कचऱ्याचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे. उपलब्ध अंदाजानुसार, पुण्यात दरवर्षी सुमारे 20,000 ते 26,000 टनांहून अधिक ई-कचरा निर्माण होतो.
मोबाईल, संगणक, टीव्ही, चार्जर्स, बॅटऱ्या यांसारख्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंचा वाढता वापर हे यामागील प्रमुख कारण आहे. मात्र, या कचऱ्याचे शास्त्रोक्त व्यवस्थापन अजूनही अपुरे असल्याने ही समस्या दिवसेंदिवस गंभीर होत चालली आहे.
पर्यावरण आणि आरोग्यासाठी धोक्याची घंटा
ई-कचऱ्यात शिसे, पारा, कॅडमियम यांसारखी घातक रसायने मोठ्या प्रमाणात आढळतात. या रसायनांची अयोग्य विल्हेवाट लावल्यास ती माती, पाणी आणि हवेत मिसळून दीर्घकालीन प्रदूषण निर्माण करतात. यामुळे मानवाच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. विशेषतः अनौपचारिक क्षेत्रात होणाऱ्या चुकीच्या प्रक्रियांमुळे कामगारांनाही मोठा धोका निर्माण होतो.
वाढदिवसाचे रूपांतर जनजागृती मोहिमेत
आमदार हेमंत रासनेंनी Hemant Rasane initiative आपल्या वाढदिवसाला सामाजिक संदेश देणारे स्वरूप दिले आहे. सोमवार, १३ एप्रिल रोजी शनिपारजवळील कवठी अड्डा येथील आरोग्य कोठी येथे ई-कचऱ्याचे संकलन करण्यात येणार आहे. नागरिकांनी आपल्याकडील जुने किंवा न वापरात असलेले इलेक्ट्रॉनिक साहित्य येथे जमा करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
स्वच्छ, सुंदर आणि विकसित कसबा’ अभियानाला गती
रासनेंच्या Hemant Rasane initiative नेतृत्वाखाली ‘स्वच्छ, सुंदर आणि विकसित कसबा’ ही मोहीम सध्या वेगात सुरू आहे. या मोहिमेअंतर्गत विविध स्वच्छता उपक्रम राबवले जात असून, वाढदिवसानिमित्त जमा होणाऱ्या ई-कचऱ्याची पुणे महापालिकेमार्फत शास्त्रोक्त पद्धतीने विल्हेवाट लावली जाणार आहे. याशिवाय भविष्यातही हा उपक्रम कायमस्वरूपी सुरू ठेवण्याचा मानस व्यक्त करण्यात आला आहे.
आमदार हेमंत रासने यांची भूमिका
“ई-कचरा ही केवळ स्थानिक नव्हे तर जागतिक पातळीवरील गंभीर समस्या बनली आहे. आपण वापरत असलेल्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंचा कचरा योग्य पद्धतीने व्यवस्थापित केला नाही, तर त्याचे दुष्परिणाम पुढील पिढ्यांना भोगावे लागतील. माझ्या वाढदिवसानिमित्त नागरिकांनी फुलं किंवा भेटवस्तू न देता ई-कचरा देऊन पर्यावरण रक्षणासाठी हातभार लावावा,” असे आमदार हेमंत रासने Hemant Rasane initiative यांनी सांगितले.
नागरिकांसाठी संदेश: छोट्या कृतीतून मोठा बदल
पुण्यात ई-कचऱ्याचे प्रमाण सातत्याने वाढत असताना त्याचे औपचारिक व्यवस्थापन अजूनही सक्षम झालेले नाही. त्यामुळे अनौपचारिक क्षेत्रावर अवलंबित्व वाढत असून पर्यावरणीय धोके अधिक तीव्र होत आहेत. अशा परिस्थितीत रासनेंचा हा उपक्रम नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करण्यास आणि ई-कचरा व्यवस्थापनाला चालना देण्यास महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.
फुलांच्या गुच्छांऐवजी जबाबदारीची भेट देण्याची ही संकल्पना पुणेकर स्वीकारतात का, हे पाहणे उत्सुकतेचे ठरणार आहे.
