पुणे : पोलीस अधिकारी बोलत असल्याचे भासवून ‘डिजिटल अरेस्ट’ची (Digital Arrest) भीती दाखवत सायबर चोरट्यांनी सहकारनगर परिसरातील ७२ वर्षीय ज्येष्ठ नागरिकाची तब्बल एक कोटी पाच लाख रुपयांची फसवणूक केल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला आहे. सायबर पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार आधार कार्ड आणि डेबिट कार्डचा वापर मनी लॉन्ड्रिंगच्या गुन्ह्यात झाल्याचे सांगत आरोपींनी ज्येष्ठ नागरिकाला मानसिक दबावाखाली ठेवले. तपास यंत्रणांना सहकार्य न केल्यास अटक करण्यात येईल, अशी धमकी देत त्यांच्या बँक खात्यांमधील रक्कम ऑनलाइन पद्धतीने हस्तांतरित करून घेतली.
(Digital Arrest) फिर्यादी ज्येष्ठ नागरिक सहकारनगरमधील ओंकारेश्वर सोसायटीत वास्तव्यास आहेत. २५ जुलै रोजी त्यांच्या मोबाईलवर अनोळखी व्यक्तीने व्हॉट्सॲप व्हिडिओ कॉल केला. कॉल करणाऱ्या व्यक्तीने आपण पोलीस अधिकारी असल्याचे सांगितले.
अधिकृत पोलीस कारवाई सुरू असल्याचा आभास निर्माण करण्यासाठी आरोपीने पोलीस अधिकाऱ्यासारखा पोशाख, कार्यालयासारखी पार्श्वभूमी आणि चौकशीची भाषा वापरल्याचे समोर आले आहे.
मनी लॉन्ड्रिंगचा बनाव
ज्येष्ठ नागरिकाच्या आधार कार्ड आणि डेबिट कार्डचा गैरवापर करून मनी लॉन्ड्रिंग करण्यात आल्याचा दावा आरोपीने केला. (Digital Arrest) त्यांच्या नावावर संशयास्पद आर्थिक व्यवहार झाल्याचे सांगून गंभीर गुन्हा दाखल होऊ शकतो, अशी भीती घातली. या प्रकरणाची माहिती कोणालाही दिल्यास तपासात अडथळा निर्माण केल्याचा गुन्हा दाखल केला जाईल, असेही आरोपींनी बजावले.
बनावट पत्रांद्वारे विश्वास संपादन
आपली बतावणी खरी असल्याचे दाखवण्यासाठी (Digital Arrest) आरोपींनी ईडी, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या नावाने तयार केलेली बनावट पत्रे ज्येष्ठ नागरिकाला पाठवली. अधिकृत चिन्हे आणि कायदेशीर भाषेचा वापर असल्यामुळे ही कागदपत्रे खरी असल्याचा त्यांचा समज झाला. त्यामुळे घाबरलेल्या ज्येष्ठ नागरिकाने आरोपी सांगत असलेल्या सूचनांचे पालन करण्यास सुरुवात केली.
‘रक्कम तपासून परत करू’ची हमी
बँक खात्यातील रक्कम कायदेशीर मार्गाने मिळवलेली आहे की नाही, याची पडताळणी करावी लागेल, असे आरोपींनी सांगितले. तपास पूर्ण झाल्यानंतर सर्व पैसे पुन्हा खात्यात जमा केले जातील, अशी खोटी हमीही दिली. रक्कम हस्तांतरित न केल्यास तत्काळ अटक होईल, असे सांगत ज्येष्ठ नागरिकावर सातत्याने दबाव टाकण्यात आला.
एक कोटी पाच लाखांचे हस्तांतरण
अटकेच्या भीतीने (Digital Arrest) फिर्यादीने आरोपींनी दिलेल्या विविध बँक खात्यांमध्ये टप्प्याटप्प्याने पैसे जमा केले. अशा प्रकारे त्यांच्या खात्यातून एकूण एक कोटी पाच लाख रुपये ऑनलाइन हस्तांतरित करण्यात आले. एवढी मोठी रक्कम पाठवल्यानंतरही आरोपी वेगवेगळी कारणे सांगून आणखी पैशांची मागणी करीत होते.
फसवणूक झाल्याचे आले लक्षात
पैसे परत मिळत नसल्याने आणि आरोपींच्या मागण्या वाढत असल्याने ज्येष्ठ नागरिकाला संशय आला. त्यांनी परिचितांशी चर्चा केल्यानंतर हा ‘डिजिटल अरेस्ट’च्या नावाखाली चालणारा सायबर फसवणुकीचा प्रकार असल्याचे स्पष्ट झाले. त्यानंतर त्यांनी तातडीने सायबर पोलिसांशी संपर्क साधून संपूर्ण घटनाक्रमाची माहिती दिली.
मोबाईलधारक, खातेदारांविरोधात गुन्हा
फिर्यादीने ३० जुलै रोजी सायबर पोलीस ठाण्यात तक्रार दिली. त्यांच्या तक्रारीवरून फसवणुकीसाठी वापरण्यात आलेल्या मोबाईल क्रमांकांच्या धारकांसह पैसे स्वीकारणाऱ्या विविध बँक खातेदारांविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. पैसे कोणत्या खात्यांतून पुढे वळविण्यात आले, याचा शोध पोलीस घेत आहेत.
नागरिकांनी सतर्क राहण्याचे आवाहन
पोलीस, ईडी, सीबीआय किंवा न्यायालय कोणत्याही नागरिकाला व्हिडिओ कॉलद्वारे ‘डिजिटल अरेस्ट’ (Digital Arrest) करत नाही. तपासाच्या नावाखाली वैयक्तिक बँक खात्यात पैसे जमा करण्यासही सांगितले जात नाही. अशा प्रकारचा कॉल आल्यास तो त्वरित बंद करून कुटुंबीयांना माहिती द्यावी. आर्थिक फसवणूक झाल्यास तत्काळ १९३० या सायबर हेल्पलाइनवर संपर्क साधावा किंवा अधिकृत सायबर गुन्हे नोंदणी संकेतस्थळावर तक्रार करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
