पुणे : पुण्याला पाणीपुरवठा करणाऱ्या खडकवासला धरण साखळीतील पाणीसाठा झपाट्याने कमी होत चालल्याने आणि चालू वर्षातील मान्सूनच्या पावसाबाबत असलेल्या अनिश्चिततेमुळे, पुणे महानगरपालिकेने (PMC) शहरात पाणी कपात (Pune water cut) लागू करण्याची तयारी सुरू केली आहे. त्यानुसार येत्या सोमवारपासून, म्हणजेच १५ जून २०२६ पासून पुणे शहरात एक दिवसाआड पाणीपुरवठा केला जाण्याची दाट शक्यता आहे.
(Pune water cut) सोमवारी महापौर मंजूषा नागपुरे (Manjusha Nagpure) यांच्या अध्यक्षतेखाली महापालिकेत एक अत्यंत महत्त्वाची सर्वपक्षीय बैठक पार पडली. या बैठकीला महापालिकेचे वरिष्ठ अधिकारी आणि विविध राजकीय पक्षांचे नेते उपस्थित होते.
पुढील तीन महिन्यांसाठी उपलब्ध पाणीसाठ्याचे चोख नियोजन कसे करावे, यावर या बैठकीत सविस्तर चर्चा झाली आणि त्यानंतरच हा कडक निर्णय घेण्याबाबत एकमत झाल्याची माहिती समोर आली आहे.
महापौर मंजूषा नागपुरे यांचे स्पष्टीकरण
बैठकीनंतर घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत बोलताना महापौर मंजूषा नागपुरे (Manjusha Nagpure) म्हणाल्या, “धरणांमधील पाणी अत्यंत वेगाने कमी होत आहे. त्यामुळे पाणी वाचवणे आणि त्याचा योग्य वापर करणे (Pune water cut) ही काळाची पावले ओळखून घेतलेली गरज आहे. पुढील आठवड्यापासून शहरात एक दिवसाआड पाणीपुरवठा सुरू करण्याचा विचार प्रशासन करत आहे. त्याचसोबत पाण्याचा अतिरिक्त वापर करणाऱ्या व्यावसायिक आस्थापनांवर कडक निर्बंध लादले जातील. यामध्ये प्रामुख्याने वाहन धुण्याची केंद्र (वेहिकल वॉशिंग सेंटर्स) आणि जलतरण तलाव (स्विमिंग पूल) यांचा समावेश असून, त्यांच्या वापरावर पूर्णपणे बंदी घालण्याची दाट शक्यता आहे.”
महापौरांनी पुढे सांगितले की, पाणी कपातीचे (Pune water cut) सविस्तर वेळापत्रक अधिकृत परिपत्रकाद्वारे नागरिकांना आगाऊ कळवले जाईल, जेणेकरून पुणेकरांना पाण्याचे नियोजन करण्यासाठी आणि योग्य साठवणूक करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळेल.
दोन दिवसांत अंतिम आराखडा: महापालिका आयुक्त
पुणे महानगरपालिकेचे आयुक्त नवल किशोर राम (Navhal Kishore Ram) यांनी या निर्णयाबाबत (Pune water cut) माहिती देताना सांगितले की, प्रशासन पुढील दोन दिवसांत पाणी नियोजनाचा अंतिम आराखडा आणि वेळापत्रक तयार करेल. ते म्हणाले, “हवामान विभागाने यंदा सरासरीच्या ९० टक्के पाऊस पडण्याचा अंदाज वर्तवला असला, तरी प्रत्यक्ष पाऊस कधी आणि किती पडेल याबाबत अद्याप अनिश्चितता आहे. त्यामुळे धरण क्षेत्रातील सध्या उपलब्ध असलेला पाणीसाठा लक्षात घेऊन आपल्याला पुढील तीन महिन्यांचे काटेकोर नियोजन करावे लागणार आहे.”
आयुक्त राम (Navhal Kishore Ram) यांनी स्पष्ट केले की, लवकरच महापालिकेकडून सविस्तर मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली जातील. तसेच जलवाहिन्यांमधील गळती रोखण्यासाठी आणि पाण्याची नासाडी थांबवण्यासाठी पालिका विशेष मोहीम हाती घेणार आहे. पाण्याचा अतिवापर करणाऱ्या आणि नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या संस्थांवर तात्पुरती टाळेबंदी किंवा दंडात्मक कारवाई करण्याचे संकेतही त्यांनी दिले आहेत.
धरणांमधील पाणीसाठ्याची सद्यस्थिती
(Pune water cut) अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पुणे शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या खडकवासला धरण प्रकल्पांतर्गत येणाऱ्या चारही धरणांमध्ये (खडकवासला, पानशेत, टेमघर आणि वरसगाव) मिळून सध्या केवळ ५ टीएमसी (TMC) पाणीसाठा शिल्लक राहिला आहे. मान्सूनचा दमदार पाऊस पडून धरणांमध्ये नवीन पाण्याची आवक सुरू होईपर्यंत हाच साठा पुणेकरांची तहान भागवण्यासाठी वापरावा लागणार आहे.
सध्याच्या पाणी नियोजनात केवळ पिण्याच्या पाण्याचाच प्रश्न नाही, तर आषाढी वारी सोहळ्यासाठी सोडले जाणारे पाणी, शेतीसाठीचे आवर्तन आणि वाढत्या उन्हामुळे पाण्याचे होणारे बाष्पीभवन या सर्वांचा ताण उपलब्ध पाणीसाठ्यावर पडत आहे. त्यामुळे हा निर्णय घेणे भाग पडल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले.
अल निनोचा (El Niño) प्रभाव आणि हवामान अंदाज
हवामान खात्याने यंदा ‘अल निनो’च्या प्रभावामुळे मान्सूनचा पाऊस दीर्घकालीन सरासरीच्या ९० टक्के राहण्याची शक्यता वर्तवली आहे. हा पाऊस सरासरीपेक्षा कमी असल्याने राज्यातील अनेक भागांमध्ये पाणीटंचाईचे संकट गडद होऊ शकते, अशी भीती महापालिका प्रशासनाने व्यक्त केली आहे.
वास्तविक पाहता, जलसंपदा विभागाने पुणे महानगरपालिकेला एप्रिल महिन्यापासूनच पाणी कपात (Pune water cut) लागू करण्याचा सल्ला दिला होता. मात्र, नागरिकांची गैरसोय टाळण्यासाठी पालिकेने ३१ मे पर्यंत कोणतीही कपात न करण्याचा निर्णय घेतला होता. परंतु, आता जून महिना सुरू झाला असूनही पावसाची निश्चित चिन्हे नसल्याने पालिकेला अखेर हे कठोर पाऊल उचलावे लागत आहे.
पुणेकरांना महापालिकेचे आवाहन
(Pune water cut) पुणे महानगरपालिकेने सर्व नागरिकांना पाणी अत्यंत जपून वापरण्याचे आणि पाण्याचा गैरवापर टाळण्याचे कळकळीचे आवाहन केले आहे. पिण्याचे पाणी गाड्या धुण्यासाठी, अंगणात सडा टाकण्यासाठी किंवा बागेसाठी न वापरता केवळ घरगुती व आवश्यक कारणांसाठीच वापरावे, असे आवाहन महापौरांनी केले आहे. पुणेकरांनी प्रशासनाला या संकट काळात सहकार्य करावे, जेणेकरून पावसाचे आगमन होईपर्यंत उपलब्ध पाणी सर्वांना पुरेल, असा विश्वास प्रशासनाने व्यक्त केला आहे.
ठळक मुद्दे:
खडकवासला धरण प्रकल्पात केवळ ५ टीएमसी पाणीसाठा शिल्लक; मान्सूनबाबत अद्याप अनिश्चितता.
महापौर मंजूषा नागपुरे यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या सर्वपक्षीय बैठकीत पाणी नियोजनावर चर्चा.
१५ जूनपासून (सोमवार) शहरात एक दिवसाआड पाणीपुरवठा लागू होण्याची दाट शक्यता.
गाड्या धुण्याचे केंद्र (वॉशिंग सेंटर्स) आणि जलतरण तलावांवर (स्विमिंग पूल) पूर्ण बंदी येण्याची चिन्हे.
पुढील दोन दिवसांत महापालिका आयुक्त नवल किशोर राम यांच्याकडून पाणी कपातीचा अंतिम आराखडा जाहीर होणार.
