पुणे : भारतीय शास्त्रीय संगीताच्या क्षेत्रात अमूल्य योगदान देणाऱ्या गांधर्व महाविद्यालय, पुणे Gandharva Mahavidyalaya Pune या संस्थेच्या ९४ व्या वर्धापनदिनानिमित्त आयोजित ‘गांधर्वस्वर’ समारोहाने पुणेकर रसिकांना तृप्त केले. शनिवार पेठेतील महाविद्यालयाच्या ‘विष्णू विनायक स्वरमंदिरात’ तीन दिवस चाललेल्या या महोत्सवातून युवा कलाकारांच्या प्रतिभेचे उत्स्फूर्त उन्मेष पाहायला मिळाले.
गांधर्व महाविद्यालयाच्या Gandharva Mahavidyalaya Pune संस्कारांतून घडलेले हे कलाकार आज केवळ विद्यार्थी राहिले नसून, त्यांनी मैफिलीचे यशस्वी कलाकार म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण केली आहे, याचा प्रत्यय या सोहळ्यातून आला.
मैफिलीचे कलाकार घडवण्याचे गांधर्वचे ध्येय : प्राचार्य पंडित प्रमोद मराठे
समारोहाच्या उद्घाटनप्रसंगी महाविद्यालयाचे प्राचार्य पंडित प्रमोद मराठे Pt. Pramod Marathe यांनी प्रास्ताविकातून महोत्सवामागची भूमिका मांडली. ते म्हणाले की, “गांधर्व महाविद्यालय Gandharva Mahavidyalaya Pune हे केवळ सुजाण श्रोते म्हणजेच ‘कानसेन’ घडवणारे केंद्र नाही, तर इथून जागतिक दर्जाचे उत्तम कलाकार घडतात हे जगासमोर मांडणे, हा या आयोजनाचा मुख्य उद्देश आहे.
महाविद्यालयात Gandharva Mahavidyalaya Pune वास्तव्य करून आणि इथेच कठोर साधना करून जे कलाकार आज संगीत क्षेत्रात आपली यशस्वी कारकीर्द घडवत आहेत, त्यांना एकाच व्यासपीठावर आणून त्यांच्यातील कृतज्ञतेचा भाव रसिकांपर्यंत पोहोचवण्याचे कार्य ‘गांधर्वस्वर’ने केले आहे.” आपल्या महाविद्यालयाचा विद्यार्थी असण्याचा अभिमान प्रत्येक कलाकाराच्या सादरीकरणातून अधोरेखित होत होता.
ज्येष्ठ आणि युवा स्वरांच्या संगमातून फुलली स्वरवेल
या तीन दिवसीय स्वरमहोत्सवात Gandharvaswar Music Festival सुमारे तीस गायकांनी आपल्या कलेचा आविष्कार पेश केला. यात डॉ. प्रकाश कुलकर्णी, डॉ. एन. डी. जोशी, संगीता माटे, मनीषा आपटे, शेखर कुंभोजकर, डॉ. नरेंद्र चिपळूणकर, सुभाष देशपांडे, अरुण गवई, राजेश दातार आणि स्वतः प्राचार्य पंडित प्रमोद मराठे अशा दिग्गज कलाकारांच्या सादरीकरणाने मैफिलीची उंची वाढवली.
त्याचवेळी, सौरभ काडगावकर, ईश्वर घोरपडे, प्राजक्ता शेंद्रे, साईप्रसाद पांचाळ, अंकित गुप्ता, वरद दलाल आणि ऋशिकेष बडवे यांसारख्या युवा पिढीच्या प्रतिनिधींनी आपल्या दमदार गायकीने रसिकांची वाहवा मिळवली. युवा कलाकारांनी मांडलेले सायंकालीन आणि निशासमयीचे राग त्यांच्यातील परिपक्व साधनेची साक्ष देत होते.
ताल आणि सुरांच्या साथीने रंगली मैफल
केवळ गायनच नव्हे, तर वादन आणि नृत्याच्या बाबतीतही हा सोहळा Gandharvaswar Music Festival समृद्ध ठरला. विभावरी परचुरे यांनी सादर केलेल्या ‘गणेश ध्रुपद’ वरील कथक नृत्याने उपस्थितांच्या डोळ्यांचे पारणे फेडले. तबलावादनात सिद्धी पैठणकर, गणेश तानवडे, सोहम गायतोंडे, श्रीपाद शिरवळकर, प्रथमेश देवधर, हेमंत जोशी, केदार टिकेकर आणि सिद्धार्थ कुंभोजकर या युवा तबलावादकांनी आपल्या लयकारीने टाळ्यांची दाद मिळवली.
तर मयुरेश गाडगीळ, मिलिंद कुलकर्णी, उमेश पुरोहित, अभिषेक शिनकर, राजीव तांबे आणि दिप्ती कुलकर्णी यांच्या संवादिनी वादनाने सुरांची लय अधिक गडद केली. या वादकांनी एकल वादन आणि साथसंगत या दोन्ही क्षेत्रांत कमालीची लवचिकता दाखवत रसिकांना मंत्रमुग्ध केले.
शास्त्रीय रागांपासून सुगम संगीतापर्यंतचा सुरेल प्रवास
या महोत्सवाचे Gandharvaswar Music Festival वैशिष्ट्य म्हणजे सादरीकरणातील विविधता. केवळ शुद्ध शास्त्रीय संगीतच नव्हे, तर नाट्यसंगीत, उपशास्त्रीय संगीत आणि चित्रपट संगीताचे अनेक पैलू या तीन दिवसांत अनुभवायला मिळाले. प्रत्येक कलाकाराला मिळालेल्या मर्यादित वेळेत त्यांनी दिलेली प्रभावी प्रस्तुती त्यांच्यातील आत्मविश्वास दर्शवणारी होती. राज्याच्या विविध कानाकोपऱ्यांतून संगीताच्या ओढीने पुण्यात आलेल्या या विद्यार्थ्यांनी आपल्या कलेतून महाविद्यालयाच्या गौरवशाली परंपरेचे दर्शन घडवले.
मान्यवरांची उपस्थिती आणि गुरु-शिष्य परंपरेचे संवर्धन
भारतीय संगीत प्रसारक मंडळाचे अध्यक्ष विवेक सावंत, शेखर नानिवडेकर, समर्थभक्त विनायक जोशी, डॉ. एन. डी. जोशी आणि डॉ. लिली जोशी यांसारख्या मान्यवरांची उपस्थिती या सोहळ्याला Gandharvaswar Music Festival लाभली. युवा कलाकारांनी आपल्या मनोगतातून महाविद्यालयातील शिक्षण, गुरूंनी दिलेली शिस्त आणि साधनेचे मंत्र व तंत्र यामुळेच आपली जडणघडण झाल्याचे कृतज्ञतापूर्वक नमूद केले.
संपूर्ण महोत्सवाचे Gandharvaswar Music Festival सूत्रसंचालन स्वानंदी कांबळे, मिताली सातोनकर आणि जयश्री बोकील यांनी अत्यंत नेटकेपणाने केले. स्वर, लय आणि तालाच्या या त्रिवेणी संगमाने ‘गांधर्वस्वर’ सोहळा पुण्याच्या सांस्कृतिक इतिहासात एक मैलाचा दगड ठरला आहे.
