पुणे : पुणे महापालिकेच्या (Pune Municipal Corporation) २०२६-२७ या आर्थिक वर्षासाठी आयुक्त नवल किशोर राम यांनी १३ हजार ९९५ कोटी रुपयांचा अर्थसंकल्प स्थायी समितीसमोर सादर केला आहे. शहरातील पायाभूत सुविधा मजबूत करण्यावर भर देत रस्ते, पाणीपुरवठा, स्वच्छता तसेच आरोग्य सेवांच्या उभारणीसाठी मोठ्या प्रमाणावर निधी राखून ठेवण्यात आला आहे.
या अर्थसंकल्पात (Pune Municipal Corporation) विकासकामांसाठी तब्बल ५ हजार ७७३ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली असून शहरातील जुन्या प्रकल्पांसह नव्या योजनांना गती देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
मागील आर्थिक वर्षात महापालिकेचा अर्थसंकल्प १२ हजार ६१८ कोटी रुपयांचा होता. मात्र प्रत्यक्षात अपेक्षित महसूल मिळण्यात अडचणी आल्या. जानेवारीपर्यंत सुमारे ७ हजार ७०१ कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळाले असून मार्चअखेरीस ते ८ हजार ७०१ कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात येत आहे. त्यामुळे महापालिकेला सुमारे ३ हजार १९७ कोटी रुपयांची तूट भासणार असल्याचे चित्र स्पष्ट झाले आहे.
विकासकामांवर सर्वाधिक भर
या अर्थसंकल्पात शहराच्या विकासासाठी मोठी तरतूद करण्यात आली आहे. रस्ते, पूल, पाणीपुरवठा, मलनिस्सारण व्यवस्था, कचरा व्यवस्थापन आणि इतर नागरी सुविधांवर मोठ्या प्रमाणावर खर्च करण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.
महापालिकेच्या एकूण बजेटपैकी सुमारे ४० टक्के निधी विकासकामांसाठी राखून ठेवण्यात आला आहे. शहरातील वाहतूक कोंडी कमी करणे, रस्त्यांची दुरुस्ती व रुंदीकरण तसेच नवीन पायाभूत सुविधा उभारणे यावर प्रशासनाचा भर आहे.
समाविष्ट गावांवर विशेष लक्ष
महापालिकेत समाविष्ट झालेल्या ३२ गावांच्या विकासासाठी या अर्थसंकल्पात विशेष तरतूद करण्यात आली आहे. या भागात रस्ते, पाणीपुरवठा, मलनिस्सारण व्यवस्था, स्ट्रीटलाईट आणि सार्वजनिक सुविधा निर्माण करण्यावर भर देण्यात येणार आहे.
या गावांमध्ये ३२ दणेदार रस्ते प्रकल्प हाती घेण्याचे नियोजन करण्यात आले असून पायाभूत सुविधांच्या उभारणीसाठी मोठ्या प्रमाणावर निधी राखीव ठेवण्यात आला आहे.
आरोग्य क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक
आरोग्य सेवांच्या बळकटीकरणावरही महापालिकेने विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे. शहरातील रुग्णालयांचे आधुनिकीकरण, नवीन वैद्यकीय उपकरणे, प्रयोगशाळा आणि उपचार सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा प्रस्ताव या अर्थसंकल्पात आहे.
आरोग्य क्षेत्रातील प्रमुख योजना :
महापालिकेच्या रुग्णालयांचे आधुनिकीकरण
कर्करोग उपचारासाठी विशेष सुविधा
संसर्गजन्य रोग नियंत्रणासाठी आधुनिक प्रयोगशाळा
गरीब व गरजू नागरिकांसाठी परवडणाऱ्या उपचार सेवा
याशिवाय बाणेर परिसरात नवीन कर्करोग रुग्णालय उभारण्याचा प्रस्ताव देण्यात आला आहे. येथे अत्याधुनिक रेडिओथेरपीसह कर्करोग उपचारांची सुविधा उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे.
रेबीजमुक्त शहरासाठी मोहीम
महापालिकेच्या पशुवैद्यकीय विभागामार्फत रेबीजमुक्त पुणे शहरासाठी विशेष मोहीम राबविण्यात येणार आहे. भटक्या कुत्र्यांचे लसीकरण आणि नसबंदी कार्यक्रम अधिक व्यापक पद्धतीने राबवण्यावर भर दिला जाणार आहे. मागील वर्षात हजारो कुत्र्यांचे लसीकरण करण्यात आले असून ही मोहीम पुढेही सुरू ठेवण्यात येणार आहे.
पर्यावरण आणि स्वच्छतेवर लक्ष
पर्यावरण विभागासाठीही स्वतंत्र निधीची तरतूद करण्यात आली आहे. शहरातील हरित क्षेत्र वाढवणे, नदी संवर्धन, कचरा व्यवस्थापन सुधारणा आणि स्वच्छता मोहिमा प्रभावी करण्यासाठी विविध उपक्रम राबवले जाणार आहेत.
महसूल वाढवण्याचे आव्हान
महापालिकेच्या उत्पन्नात अपेक्षित वाढ न झाल्याने आगामी वर्षात महसूल वाढवणे हे प्रशासनासमोर मोठे आव्हान ठरणार आहे. मिळकत कर, जीएसटी अनुदान, पाणीपट्टी, बांधकाम परवानगी शुल्क आणि इतर महसुली स्रोतांवर महापालिकेचा मोठ्या प्रमाणात आधार आहे.
प्रत्यक्ष उत्पन्न आणि अपेक्षित खर्च यामध्ये मोठी तफावत असल्याने आर्थिक व्यवस्थापन अधिक काटेकोरपणे करण्याची गरज प्रशासनाला भासणार आहे.
एकूण चित्र
एकूण बजेट : १३,९९५ कोटी रुपये
विकासकामांसाठी तरतूद : ५,७७३ कोटी रुपये
अंदाजे तूट : ३,१९७ कोटी रुपये
समाविष्ट गावांमध्ये मोठे पायाभूत प्रकल्प
आरोग्य, रस्ते, पाणीपुरवठा आणि स्वच्छतेवर विशेष भर
एकूणच, पुणे महापालिकेचा १३ हजार ९९५ कोटी रुपयांचा हा अर्थसंकल्प शहरातील पायाभूत सुविधा आणि आरोग्य सेवांचे जाळे अधिक मजबूत करण्यावर केंद्रित आहे. मात्र महसूल वाढवण्याचे आव्हान कायम असल्याने आगामी काळात आर्थिक नियोजन कितपत प्रभावी ठरते याकडे पुणेकरांचे लक्ष लागले आहे.
